Blog | Veiligheidsbewustzijn, hoe doe je dat?

Iedereen weet dat veiligheid begint met bewustwording. De eerste vraag die gesteld kan worden is: Wat is Veiligheidsbewustzijn? Dit houdt in dat een persoon zich bewust is van de mogelijke risico’s van een bepaalde actie en deze signalen vervolgens doeltreffend om kan zetten in een alerte, bewuste en vooral veilige reactie.

Binnen organisaties is Veiligheidsbewustzijn vaak een ontbrekende factor. Dit blijkt onder andere uit het feit dat slechts 45% van de bedrijven in Nederland in het bezit zijn van een (verplichte) Risico Inventarisatie & Evaluatie (RI&E) en het bijbehorende Plan van Aanpak. Dit betekent dat bij deze bedrijven niet inzichtelijk is aan welke risico’s de medewerkers zijn/worden bloot gesteld bij het uitvoeren van hun werkzaamheden. In deze gevallen zie je ook dat er meestal géén draagvlak is voor veiligheid en het veiligheidsbewustzijn er ook niet is.

Hoe kan dit tij gekeerd worden?

Dit begint bij het management; die moet het goede voorbeeld geven. Dus als er geen RI&E is, dan is dit de eerste stap. Bij het uitvoeren van een RI&E zijn al verschillende afdelingen/disciplines binnen een organisatie betrokken, zoals het management zelf, HR, Facilitair, Productie en ook de medewerker. Dit resulteert al in meer betrokkenheid bij veiligheid.

Belangrijk hierbij is wel dat voorafgaand aan de RI&E goed gecommuniceerd wordt dat het bedrijf stappen gaat ondernemen in veiligheid en dus ook wélke stappen, te beginnen met de RI&E.

De volgende stap is de aanpak van de (veiligheids) cultuur. Ook dit start bij het management. Een gedragen veiligheidscultuur helpt om het veiligheidsbewustzijn bij de medewerkers te vergroten en de veiligheid op de werkvloer te verbeteren. Het creëren van een veiligheidscultuur kost de nodige tijd en moeite. Echter, als het lukt om de veiligheidscultuur te verbeteren/realiseren, zult u zien dat mensen alerter zijn, prettiger werken(werkgeluk), de kosten lager en de resultaten beter zijn.

Er zijn vijf verschillende cultuurniveaus te onderscheiden:

  1. Ontkennend: Belang van veiligheid wordt niet gezien. Iedereen zorgt voor zichzelf.
  2. Reactief: Er komt actie als er iets gebeurt; korte termijn acties.
  3. Calculatief: Focus op het volgen van procedures en regels m.b.t. bekende risico’s.
  4. Proactief: Men is bewust van risico’s en alert, spreken elkaar aan.
  5. Vooruitstrevend: Bewust zijn op risico’s is vanzelfsprekend. Men is doorlopend bezig met veiligheid en betrouwbaarheid in het werk. Leren van situaties en incidenten en continu verbeteren.
Bron: Apollo13 Ede

Ondervindt wat past bij uw organisatie

Om het veiligheidsbewustzijn te verhogen en zo een veiligheidscultuur te creëren, is de organisatiecultuur belangrijk. Wat werkt bij de ene organisatie, kan bij de ander minder effect hebben of juist averechts werken. Wilt u een veiligheidscultuur creëren in uw organisatie? Dan dient u te testen wat werkt voor uw werknemers.

Zorg voor een positieve sfeer

Een optimale veiligheidscultuur betekent dat werknemers actief betrokken zijn bij het verbeteren van de veiligheid op de werkvloer. Een veel voorkomend obstakel hierbij is een negatieve sfeer binnen de organisatie. Wanneer een werknemer vaak verbetersuggesties doet of andere collega’s aanspreekt op onveilig gedrag, wordt deze persoon vaak als “zeurpiet” of “betweter” gezien. Hierdoor houdt hij/zij op den duur op met bijdragen aan een veilige werkomgeving.

Veiligheidsbewustzijn verhogen

Wilt u het veiligheidsbewustzijn in uw organisatie verhogen? Dan kunt u op een aantal punten actie ondernemen. Belangrijk hierbij is dat de veiligheidsmaatregelen passen bij uw werknemers en uw huidige bedrijfscultuur. Het opzetten van een veiligheidscultuur binnen de organisatie, met een gewenst resultaat, brengt een investering van tijd met zich mee en vergt veel herhaling bij de medewerkers.

Enkele tips:

  • Zet de medewerker centraal

Wanneer medewerkers veiligheidsregels opgelegd krijgen, zal er onder hen weinig motivatie zijn om zich hieraan te houden. Zet de medewerker centraal en laat de medewerkers meedenken over het vergroten van veiligheid op de werkvloer. Zij bevinden zich namelijk in het midden van het proces en weten als de beste wat wel en niet werkt. Wanneer medewerkers maatregelen bovendien zelf bedenken, zullen zij zich hier ook eerder aan houden en anderen op een overtreding aanspreken.

  • Regelmatig aandacht voor veiligheid

Veiligheidsbewustzijn verhoogt u door herhaling. Een enkele Veiligheids- en Gezondheidsbijeenkomst (V&G) is daarom niet genoeg om veiligheid op de kaart te zetten in de organisatie. Zorg dat veiligheid bespreekbaar blijft en dat het continu vers in het geheugen blijft zitten. Belangrijk is het om veilig werken om te zetten naar plezierig werken. Maak V&G bijeenkomsten leuk, vernieuwend en interactief. Wanneer het een bijeenkomst is waar mensen naar uitkijken dan roept veilig werken op den duur een positieve associatie op.

  • Geef de Bedrijfshulpverlening(BHV) een preventieve rol

Ook uw BHV’ers kunnen een actieve bijdrage leveren aan de veiligheid binnen uw organisatie. Zij hebben niet alleen repressieve functie/taak, als er een calamiteit, of incident zich voordoet, maar zeker ook een preventieve taak. Zij zijn de zichtbare veiligheidsambassadeurs binnen uw organisatie. Gebruik hun kennis en oplettendheid!

  • Beloningen voor veilig gedrag

In de praktijk wordt onveilig werken vaak beter beloond dan veilig werken. Het gebruiken van veiligheidsvoorzieningen kost bij aanvang extra tijd. Met een strikte deadline in het achterhoofd kunnen medewerkers veiligheidsmiddelen daarom eerder links laten liggen in verband met tijdswinst en een tevreden projectleider. Of de voorraad maar even bij de nooduitgang ‘stallen’, zodat iedereen er makkelijk en snel bij kan.

Door veilig gedrag juist te belonen, motiveert u werknemers om veiligheid voorop te stellen. Bijvoorbeeld door niet enkel de snelheid van werken te prijzen, maar ook de teams die het meest veilig hebben gewerkt in het zonnetje te zetten. Ook kunt u denken aan het uitreiken van een veiligheidsprijs, het aanbieden van een attentie voor bijvoorbeeld de BHV’ers, of het plaatsen van een speciale vermelding op het prikbord wanneer een team een project veilig heeft afgerond. 

  • Het goede voorbeeld geven 

Veiligheidsbewustzijn houdt enkel stand wanneer het is doordrongen in alle lagen van de organisatie. Deze transitie begint bij het management. En dat is niet alleen het zetten van een handtekening onder een nieuw beleidsvoorstel. Het management dient het belang in te zien van veiligheidsbewustzijn en hier het goede voorbeeld in te geven.

Tot slot

In Nederland werken ongeveer 7 miljoen werknemers bij ongeveer 350.000 bedrijven. Jaarlijks krijgen meer dan 200.000 werknemers een arbeidsongeval, waarbij gemiddeld 60 keer per jaar er een dodelijk slachtoffer valt. Dat zijn 1-2 doden per week! (Bron: RIVM)

Veiligheid is dus enorm belangrijk; er valt veel te winnen De veiligheidscultuur binnen de organisatie en het veiligheidsbewustzijn bij de medewerkers is, met enkele investeringen, wel degelijk maakbaar.

Geef het juiste voorbeeld, laat je regelmatig zien op de werkvloer en zorg dat het onderwerp veiligheid onder de aandacht blijft!

Het is voor uw eigen veiligheid en die van anderen!

Ron Lionarons,  Consultant veiligheid Trigion

Gerelateerde artikelen

Door facilitaironline.nl te bezoeken accepteert u het gebruik van cookies. Lees meer over cookies.

Deze melding niet meer tonen