Werken aan ‘respect’ in Groot-Brittannië

Respect wilden de Nederlandse schoonmakers in 2010, en ze kregen het met de alom geprezen Code Verantwoordelijk Marktgedrag. In Groot-Brittannië kwam in die tijd een zelfde beweging op stoom. Voornaamste strijdpunten: een loon dat hoog genoeg is om van te leven, meer zichtbaarheid voor al deze ‘verborgen arbeidskrachten’ en, ook hier, respect. Facilicom UK & Ireland komt al jaren op voor de rechten van de schoonmakers en beveiligers en steekt daarmee behoorlijk zijn nek uit. Mooi meegenomen: de sociale betrokkenheid blijkt sterk bij te dragen aan de groei.

Ook al is Groot­Brittannië nog lid van de EU, de arbeidsomstandigheden zijn er een stuk minder dan in andere West­Europese landen. Vooral de mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt hebben daaronder te lijden. Het minimumloon is zo laag dat mensen er niet van kunnen leven, ziek worden is eigenlijk geen optie want de wettelijke uitkering bij ziekte is zo laag dat de huur er amper van betaald kan worden, overwerktoeslag bestaat niet, en in beroepen als de beveiliging zijn diensten van 12 uur eerder regel dan uitzondering. Het is veel mensen een doorn in het oog, daarom zijn er ook brede maatschappelijke initiatieven die werken aan het verbeteren van arbeidsomstandigheden en salariëring. Drijvende kracht achter veel van die initiatieven is Citizens UK, een organisatie die zich richt op community organizing en daarmee brede coalities op de been weet te brengen van de meest uiteenlopende maatschappelijke organisaties.

Voor een ‘living wage’

Misschien wel het belangrijkste wapenfeit van Citizens UK is de Living Wage Foundation. Een stichting die zich inzet voor het betalen van een salaris waar mensen wel van kunnen leven. En omdat Londen nu eenmaal veel duurder is dan de rest van het land, laat de organisatie onafhankelijke partijen jaarlijks niet alleen een landelijk living wage vaststellen, maar ook een London living wage. De beweging is enorm succesvol. Inmiddels hebben al zo’n 2.500 bedrijven zich erbij aangesloten: zij betalen medewerkers in de laagste loonschalen dus geen minimumloon meer, maar het hogere living wage. Zelfs de overheid is nu om: het begrip minimum wage (minimumloon) is inmiddels ingeruild voor de ietwat verwarrende term national living wage. Belangrijker is dat de regering heeft erkend dat het minimumloon inderdaad veel te laag is. Het wordt daarom fors verhoogd: in 2020 moet het minimumuurloon 9 pond bedragen, ruim 30 procent meer dan in oktober 2015.

Founding member

Facilicom UK & Ireland heeft zich in een vroeg stadium aangesloten bij de Living Wage Foundation. ‘De beweging was al snel een succes,’ vertelt algemeen directeur Jan Hein Hemke van de Facilicom­divisie. ‘Het sloeg goed aan bij banken, verzekeraars en IT­bedrijven. Maar nu net de bedrijven die veel mensen aan het werk hebben in laagbetaalde banen, dus bedrijven in bijvoorbeeld de schoonmaak en de beveiliging, lieten verstek gaan. Op het eerste gezicht lijkt dat logisch: als je een hoger salaris aanbiedt, dan bestaat de kans dat je jezelf uit de markt prijst. Toch stak het me. Daarom zijn we in gesprek gegaan met de Living Wage Foundation om te zoeken naar een oplossing.’ Zo werd Facilicom samen met ISS en schoonmaakbedrijf Enhance een founding member van de Living Wage Service Providers. Sindsdien biedt het bedrijf, als het tenderdocument daar ruimte voor biedt, bij elke aanbesteding de optie aan om het living wage te betalen.

We willen meer bieden dan bijvoorbeeld alleen maar schoonmaken. Dat lukt alleen als je aandacht besteedt aan het welzijn van je medewerkers

De Britse ‘Code’

De Britse Facilicom­divisie doet meer. Het bedrijf is sinds een jaar of twee lid van de Cleaning Taskforce van de Equality and Human Rights Commission, een commissie die opkomt voor een eerlijke, waardige en respectvolle behandeling van mensen. Het initiatief is sterk te vergelijken met de Nederlandse Code voor Verantwoordelijk Marktgedrag. ‘Veel opdrachtgevers maar ook werkgevers in de schoonmaakbranche kijken bijna neer op schoonmaakmedewerkers. Dat bleek uit het in 2014 verschenen rapport The Invisible Workforce. Voor ons reden om mee te werken aan een campagne die de schijnwerper richt op deze verborgen werkkrachten. We willen eraan bijdragen om deze mensen, en het werk wat ze doen, zichtbaarder te maken. Daar werken we ook aan op onze locaties. We propageren bij onze opdrachtgevers waar mogelijk dagschoonmaak. En we trainen onze medewerkers in hostmanship, gedrag dat onder meer zorgt voor meer zichtbaarheid.’

Jan Hein Hemke

Stapje extra

Jan Hein Hemke blogt veel. Bijvoorbeeld over hoe belangrijk het is om aandacht te besteden aan het welzijn van medewerkers. ‘Facilicom wil het verschil maken voor klanten, we willen meer bieden dan bijvoorbeeld alleen maar schoonmaken. Dat lukt alleen als je aandacht besteedt aan het welzijn van je medewerkers. Ze zullen pas dat stapje extra doen als je zelf ook een stapje extra voor ze zet.’ Hij doet het omdat hij erin gelooft. ‘Maar ook omdat we een Facilicom­bedrijf willen zijn, een bedrijf dat zijn familiewaarden projecteert op de medewerkers.’ Los daarvan: ‘Het is natuurlijk een vreemde situatie als mensen die fulltime werken, en vaak ook heel hard werken, niet kunnen rondkomen van hun salaris en een tweede of soms zelfs een derde baan erbij moeten nemen.’ Klanten zijn gevoelig voor de argumenten. ‘Tenminste, klanten die niet alleen maar voor prijs gaan, maar ook geïnteresseerd zijn in wat we kunnen bieden aan toegevoegde waarde.’ Niet dat het daarom was te doen, maar alle aandacht voor sociale verbeteringen blijkt goed voor het imago, merkt hij. ‘Om maar een voorbeeld te geven: managers willen graag bij ons werken, want ze kiezen liever voor een werkgever die goed voor zijn mensen zorgt. Alle bedrijven zeggen dat mensen hun belangrijkste asset zijn, maar wij handelen ernaar en maken ons er ook sterk voor in de branche, en dat wordt gezien.’

Bijna 1.000 ondertekenaars Nederlandse ‘Code’

Op 31 oktober jl. heeft ook de ANWB zich geschaard achter de (Brede) Code Verantwoordelijk Marktgedrag. Inmiddels geven in totaal al 985 Nederlandse bedrijven en organisaties aan dat ze er alles aan doen ‘om sociaal en met respect voor de kwaliteit van de dienstverlening opdrachten uit te zetten, aan te nemen en uit te voeren’. Onder de ondertekenaars zitten 702 leveranciers in de schoonmaak, de catering, de beveiliging en de verhuisbranche en 244 opdrachtgevers, waaronder grote partijen als a.s.r., Achmea, ABN Amro, Essent, HTM, KLM, Tata Steel, Unilever, veel provincies en gemeenten, de Rijksoverheid, onderwijsinstellingen, ziekenhuizen en zorginstellingen en natuurlijk de oorspronkelijke initiatiefnemers NS en Schiphol Group.

Hard gegroeid

Inmiddels betaalt de helft van alle schoonmaakklanten van Facilicom UK & Ireland het living wage of het London living wage. In de beveiliging, waar overigens altijd al betere lonen werden betaald, is dat zelfs 70 procent. En het is bepaald niet dat het bedrijf zich daarmee uit de markt heeft geprijsd, integendeel. Het gaat uitstekend: in de afgelopen vijf jaar is Facilicom UK & Ireland in omzet maar liefst twee en een half keer zo groot geworden. ‘We zijn hard gegroeid, en niet ondanks, maar dankzij het feit dat wij vaak het living wage betalen. Natuurlijk, de kosten zijn hoger, maar er zijn ook veel voordelen. Mensen blijven trouw aan het bedrijf, want ze verdienen genoeg om van te leven. En daardoor hebben we minder kosten aan werving, selectie, training en werkkleding. Dat mensen trouw blijven betekent ook dat de kwaliteit en de continuïteit beter is gewaarborgd. En dat leidt er weer toe dat we minder overhead nodig hebben. Het is ook een van onze argumenten bij opdrachtgevers: beter betalen leidt tot een betere kwaliteit.‘

We zijn hard gegroeid, en niet ondanks, maar dankzij het feit dat wij vaak het living wage betalen

De Brexit en de facilitaire dienstverlening

De Brexit kan gevolgen hebben voor de arbeidsomstandigheden en voor de arbeidsmarkt, zegt Jan Hein Hemke. ‘Veel regelgeving op het gebied van arbeidsomstandigheden was vastgesteld door de EU, en ik ben er niet van overtuigd dat nieuwe, nationale regelgeving beter zal worden. Het is ook niet voor niets dat de Britse bonden tegen de Brexit waren.’ Afscheid van de EU kan bovendien effecten hebben voor het arbeidspotentieel waar facilitaire bedrijven gebruik van maken. ‘Veel van onze medewerkers zijn van buitenlandse afkomst. Als zij niet mogen blijven of als ze zelf weg zouden willen, dan gaan we dat in onze branche zeker merken.’

Community organizing

Community organizing is eind 19e eeuw ontstaan in de Verenigde Staten en staat voor het verenigen en mobiliseren van burgers, vaak in buurten, om mensen zo te helpen op te komen voor hun rechten. Bekendste community organizer is waarschijnlijk wel Barack Obama, die in zijn jaren in Chicago als maatschappelijk werker burgers volgens deze methode leerde hun stem te laten horen. Het team van Obama gebruikte overigens met veel succes technieken uit de organizing in de presidentscampagne van 2008. In Nederland is community organizing een niet erg bekend fenomeen, maar de theorieën erachter hebben wel de ideeën gevoed over de door de overheid zo gewenste participatiesamenleving.

‘Living wage’ soms wel 35 procent hoger

‘Een loon betalen dat genoeg is om van te leven is goed voor business, goed voor individuen en goed voor de samenleving,’ is een van de stellingen van de Living Wage Foundation. Het initiatief wordt dan ook breed gesteund, onder meer door tal van Britse burgemeesters en parlementsleden. Het living wage bedraagt op dit moment 8,45 pond buiten Londen en in de hoofdstad 9,75 pond, en dat is iets meer dan 35 procent hoger dan het wettelijk minimumloon, dat op dit moment 7,20 pond is. Bedrijven en organisaties die het living wage betalen worden geacht dat te doen aan iedere werknemer van 18 jaar en ouder. Het living wage is daarmee tevens een protest tegen het jeugdminimumloon dat in Groot-Brittannië geldt tot het 25e levensjaar. Daar loopt de Living Wage Foundation tegen te hoop ‘omdat jonge mensen met dezelfde kosten worden geconfronteerd als iedereen’.

De goede werken van Citizens UK

Citizens UK bestaat al sinds 1989 en weet allerlei maatschappelijke organisaties samen te brengen, zoals goede doelen, onderwijsinstellingen en vakbonden. Ook kerken, moskeeën en synagogen werken onder de vlag van de organisatie gebroederlijk samen. De brede coalities van Citizens UK maken zich niet alleen sterk voor het living wage (samengebracht in de Living Wage Foundation), maar werken bijvoorbeeld ook aan een goede opvang en begeleiding voor vluchtelingen (Citizens for Sanctuary) en voor het terugdringen van de criminaliteit in buurten (CitySafe).

Gerelateerde artikelen

Door facilitaironline.nl te bezoeken accepteert u het gebruik van cookies. Lees meer over cookies.

Deze melding niet meer tonen