Integraal facility management bij ESA-ESTEC

Het European Space Research and Technology Centre in Noordwijk is het technische hart van de ESA, het European Space Agency. Hier werken zo'n 2.500 mensen aan projecten als Galileo, ISS en Rosetta. ESA-ESTEC stelt hoge eisen aan de facilitaire dienstverlening, maar heeft werkelijk alle diensten uitbesteed. Eerst als single services. Daarna deels gebundeld in een multiservicescontract. Vervolgens zijn echt alle soft services samengebracht in één integrated facility management contract (IFM). De afgelopen jaren zijn alle diensten tot op de werkvloer geïntegreerd.

November 2014. Het zoemt van de spanning op het terrein van ESA-ESTEC in Noordwijk. Een paar dagen eerder is de Philae geland op Komeet 67P, een letterlijk grensverleggende missie waar ESA-ESTEC al in 1993 een start mee heeft gemaakt. Ruim tien jaar waren moederschip Rosetta en landingsvaartuig Philae onderweg. Een lange zit dus, ook voor de circa 2.500 ESA-ESTEC-medewerkers in Noordwijk, van wie er velen een rol hebben gespeeld in de ontwikkeling en het testen van de twee ruimtevaartuigen. Het verhaal heeft nog een extra dimensie gekregen nu de Philae niet precies op de beoogde plek terecht is gekomen, en er druk wordt gespeculeerd of het landingsvaartuig wel al het onderzoekswerk kan doen dat was gepland. Geen wonder dus dat iedereen het erover heeft. Ook Jean-Claude Saugère, Head of Infrastructure van de site in Noordwijk, refereert diverse malen aan de ruimtevaartmissie bij het interview dat Facilitair! met hem mocht hebben over de doorontwikkeling van de facilitaire dienstverlening bij ESA-ESTEC.

Alle services uitbesteed

Jean-Claude Saugère

Het is misschien wel symbolisch dat een organisatie die met zoveel geduld werkt aan ruimtemissies, er ook van doordrongen is dat het tijd kost om te groeien naar integrated facility management. Jean-Claude Saugère, al ruim vijftien jaar werkzaam in Noordwijk: 'ESA heeft als doel om te werken aan ruimtevaartprojecten, niet om schoon te maken, te cateren of het gebouw te onderhouden. Daarom werd begin deze eeuw besloten alle facilitaire diensten uit te besteden.' Alle soft services werden als single service aanbesteed. De leveranciers namen ook de facilitaire medewerkers van ESA over, de eigen facilitaire organisatie kende na deze stap nog maar een minimale bezetting, nodig voor facility management, kwaliteitscontrole en contractmanagement. 'Maar als je veel contracten hebt en dus veel leveranciers, heb je ook veel administratieve rompslomp en veel financiële handelingen, je moet dan nogal wat facturen controleren en in betaling zetten. Ook realiseerden we ons dat we synergie misten. Als het restaurant moest worden schoongemaakt, moesten we daarover in gesprek met twee verschillende leveranciers. De telefoniste en de helpdesk zaten bij elkaar, maar hoorden bij twee verschillende bedrijven.'

Een ontwikkeling in denken

Dat kon beter. 'Ook omdat we zelf een ontwikkeling hadden doorgemaakt en steeds beter waren geworden in het managen van die contracten, hebben we in 2008 besloten om een deel van de soft services aan te besteden in een multiservicescontract.' Facilicom won de tender in 2008 en wist ook bij de volgende aanbesteding in 2011 het meest aantrekkelijke voorstel te doen.

Paul van der Heijden: 'ESA is een van de opdrachtgevers die aangaven dat ze de integratie van diensten nog verder wilden doorvoeren'

Bij die tender ging ESA-ESTEC nog een stap verder: toen zijn ook de catering, de groenvoorziening en de logistieke diensten erbij gevoegd. Sinds die tijd is Facilicom verantwoordelijk voor alle soft services die vergaand geïntegreerd zijn. Jean-Claude Saugère vindt het niet gek dat de organisatie er voldoende tijd voor heeft genomen om alle soft services in een IFM-contract samen te brengen. 'Het is ook een ontwikkeling geweest in denken. Het is niet meer dan menselijk dat er tijd overheen gaat om zulke grote stappen te zetten. We zijn van het ene naar het andere uiterste gegaan: van een volwaardige facilitaire afdeling in eigen beheer naar een regie-organisatie die alle diensten in een maximaal geïntegreerde vorm heeft uitbesteed. Zo'n stap kun je niet in één keer zetten. Het is ook een cultuurverandering. Managers die eerst hun eigen afdeling hadden, werden opeens contractmanager. Medewerkers die eerst voor ons werkten, waren nu opeens in dienst van de leverancier. Dat is niet eenvoudig.'

Naar echte integratie

Paul van der Heijden

Bij de aanbesteding in 2011 had ESA-ESTEC ook gevraagd om verdere integratie van alle facilitaire diensten. 'Ik ging er daarbij vanuit dat we nog maar met één bedrijf te maken zouden hebben. ESA kreeg weliswaar één sitemanager van Facilicom Facility Solutions, maar ik had in de praktijk ook nog steeds te maken met het management van Facilicom-bedrijven als Gom, Prorest en Trigion.' Hij was niet teleurgesteld, want hij begreep dat ook Facilicom tijd nodig had voor een dergelijke doorontwikkeling. 'Ons eerste doel was om het aantal contactpersonen terug te brengen tot één. Dat is ook meteen gelukt. Maar we wilden ook niet langer met alle onderliggende divisies zaken hoeven doen. Dat ideaal hebben we ongeveer een jaar geleden bereikt.' Paul van der Heijden, directeur van de business unit IFM van Facilicom Facility Solutions: 'We boden integraal management, maar de operatie was nog georganiseerd rond single services. ESA is een van de opdrachtgevers die aangaven dat ze de integratie van diensten nog verder wilden doorvoeren. Dat heeft ons, ook intern, geholpen. Het moet natuurlijk niet zo zijn dat de organisatiestructuur van Facilicom ons hindert als we een klant optimaal van dienst willen zijn.'

Samen zoeken naar innovaties

De 130 facilitaire medewerkers zijn nog wel in dienst van de divisies, maar worden integraal aangestuurd door het management van Facilicom IFM. Dat maakt het ook mogelijk om functies te combineren: zo maakt de receptioniste ook de planning bij interne verhuizingen en wordt een medewerker van de helpdesk bij pieken ingezet bij de catering. Paul van der Heijden: 'Zo hebben we bereikt dat inmiddels zes collega's op deze locatie multifunctioneel inzetbaar zijn, waardoor we beter kunnen anticiperen op piekmomenten, zonder dat we daarvoor additionele inzet hoeven te plegen Dat aantal zal dit jaar snel groeien.' Dat maakt ook een efficiëntere inzet mogelijk. Jean-Claude Saugère: 'De facilitaire budgetten binnen ESA staan onder druk. Tot nu toe hebben we vooral de efficiency vergroot zonder aan kwaliteit in de dienstverlening in te boeten. Het vet is er inmiddels wel van af. We moeten nu maatregelen gaan nemen die merkbaar zullen zijn voor de gebruikers. We willen gaan kijken hoe we substantiële besparingen kunnen realiseren met een minimaal effect op de klantbeleving.' Dat doen ESA-ESTEC en Facilicom samen. Jean-Claude Saugère: 'We zijn partners. Het is niet zo dat ik een eis neerleg en dat Facilicom dat maar moet realiseren. We willen graag zo lang mogelijk samenwerken met onze leveranciers. Dat is belangrijk omdat we de kennis koesteren die onze leveranciers hebben van de operatie op onze bijzondere site. Dat betekent ook dat je oog moet hebben voor de belangen en de problemen van beide partijen.'

Kapitaliseren op de samenwerking

De operatie waarbij alle facilitaire diensten tot op de werkvloer werden geïntegreerd, werd eerst nog een pilot genoemd. Paul van der Heijden: 'Maar het was al snel zo succesvol, dat we het ook bij andere organisaties zijn gaan uitrollen.' Het was ook nodig, vertelt hij, om nu juist bij het contract met ESA-ESTEC te komen tot een vergaande integratie. 'In de tender was ook gevraagd om meer efficiency en kostenvoordeel. Daar hebben we ons aanbod op afgestemd, we hebben dan ook heel scherpe aanbiedingen gedaan. Maar dat moesten we wel waarmaken. Doordat we nu ook op de vloer echt integraal werken en het interne besturingsmodel binnen Facilicom verder hebben geïntegreerd, kunnen we veel efficiënter werken. Met dit aansturingsmodel is er meer en zwaarder management aanwezig op de locatie. Wij nemen beslissingen nu zelf, hier op de locatie.

Jean-Claude Saugère: 'We zijn partners, het is niet zo dat ik een eis neerleg en dat Facilicom dat maar moet realiseren.'

We kunnen dus sneller beslissen, werken efficiënter, zijn flexibeler en kunnen veel beter sturen op de in te zetten capaciteit. Dit betekent ook: minder inzet als het kan, meer inzet als het moet. Dat leidt tot lagere kosten, een hogere kwaliteit en dus ook een hogere klanttevredenheid.' Het was een flinke investering van Facilicom, maar die is nu ook beloond: het lopende contract is verlengd tot 2018. Jean-Claude Saugère: 'We hebben samen gebouwd aan de onderlinge relaties, kennis opgebouwd, en innovaties doorgevoerd. Het is beter te kapitaliseren op die samenwerking, dan het contract opnieuw aan te besteden. Dat zou alleen maar onzekerheid tot gevolg hebben. Het zou bovendien leiden tot hogere kosten.'

 

 

Een ruimtereis van 6,4 miljard kilometer

Het ruimtevaartuig Rosetta werd op 2 maart 2004 gelanceerd. Dat was een jaar later dan gedacht en daardoor was het oorspronkelijke doel, komeet 46P, niet meer bereikbaar. Het nieuwe doel werd komeet 67P, en dat maakte het weer nodig dat het landingsvaartuig, Philae, op tal van manieren moest worden aangepast. Rosetta bereikte de komeet op 6 augustus 2014, na een reis van 6,4 miljard kilometer. Het ruimtevaartuig is nu in een baan rond de 67P en zal van daaruit nog zeker tot december 2015 onderzoek doen. Op 12 november begon landingsvaartuig Philae zijn tocht van zo'n zeven uur naar de komeet. De landing verliep niet helemaal vlekkeloos: de Philae wist zichzelf in eerste instantie niet te verankeren en stuiterde een paar keer over de komeet, die geen zwaartekracht kent. Het lijkt allemaal goed gekomen. ESA-ESTEC is in ieder geval zeer enthousiast over de missie. 'In tegenstelling tot eerdere missies is dit geen snelle fly by, maar een kans om een komeet tot in detail te bestuderen, om zijn transformatie gedurende een jaar te monitoren en om zijn geheimen te leren kennen.' De ambitie van de wetenschappers is groot: ze willen de sleutel ontdekken tot het ontstaan van het zonnestelsel en het leven op aarde.

Een Facilicom-team van 130 medewerkers

Facilicom is verantwoordelijk voor het leveren van alle soft services op de site van ESA-ESTEC in Noordwijk. Een team van 130 medewerkers van Facilicom en enkele onderaannemers zorgt voor de integrale uitvoering van onder andere catering, schoonmaakdiensten, receptie, helpdesk, telefooncentrale, postkamer, reprodiensten, logistieke diensten, projectmanagement, de organisatie van interne verhuizingen, chauffeursdiensten, groenvoorziening en afvalverwerking en levert bovendien de coördinatoren voor het bijbehorende sporten recreatiecentrum. Bijzonder zijn de restauratieve voorzieningen die ook geheel door Facilicom worden ingevuld. De site telt drie restaurants en een sandwichbar, ieder met een andere sfeer, waar doorgaans zo'n 1.750 mensen per dag lunchen. Als er veel bezoekers op het terrein zijn kan dat oplopen tot meer dan 2.000 restaurantbezoekers. Het cateringteam bestaat uit zo'n veertig mensen, de afwashulpen nog niet eens meegeteld, waaronder negen koks. De restauratieve voorzieningen spelen een belangrijke rol in de klanttevredenheid en het binden van medewerkers. De keuken is dan ook internationaal en van hoog niveau. Het restaurant serveert vooral warme maaltijden omdat de hoogopgeleide medewerkers, afkomstig uit de vele Europese lidstaten, het vaak gewend zijn om 's middags warm te eten.

Facilitair! schreef eerder al een uitgebreid artikel over Prorest en de restauratieve voorzieningen van ESA-ESTEC.

Gerelateerde artikelen

Door facilitaironline.nl te bezoeken accepteert u het gebruik van cookies. Lees meer over cookies.

Deze melding niet meer tonen