Facilitair Kenniscentrum: Het succesvolle gebouw

Een prettige en gezonde werkomgeving heeft een substantiële invloed op de gezondheid, het welbevinden en de productiviteit van medewerkers. Maar welke rol spelen het gebouw en de facilitaire dienstverlening hierin? En zijn die prestaties meetbaar? Dit artikel brengt de visies van hoogleraar Hans de Jonge, universitair docent Herman Kok en Facilicom Solutions-directeur Klant & Markt Rogier Verbeek samen. Lees ook de prikkelende toegift van kunstenaar en innovator Daan Roosegaarde.

We praten nog te veel over gebouwen, zegt Rogier Verbeek. 'Maar gebouwen hebben alleen maar als doel om mensen te huisvesten. Uiteindelijk draait het allemaal erom hoe die mensen in die gebouwen presteren en bijdragen aan het succes van hun organisatie.' Het is echter heel lastig om de toegevoegde waarde van gebouwen aan te tonen, zegt Hans de Jonge. 'Huisvesting valt in de categorie dissatisfiers: als het werkt hoor je niemand erover, werkt het niet, dan klaagt iedereen. Eerste functie-eis voor facility managers is dan ook dat ze een lichte aanleg tot sadomasochisme moeten hebben.' Herman Kok: 'Maar er is wel allerlei bewijs uit andere takken van wetenschap, bijvoorbeeld uit de omgevingspsychologie.'

Stated references

Hans de Jonge: 'Als je mensen vraagt of het gebouw goed functioneert, zul je daar geen duidelijk antwoord op krijgen. Dus ga je vragen of ze productiever zijn geworden of het werk nu beter kunen uitvoeren. De antwoorden zijn vaak zeer persoonlijk gekleurd en noemen we in de wetenschap stated preferences: een werknemer kan wel het idee hebben dat hij heel productief is, maar daar kan de organisatie een ander beeld bij hebben. Je kunt ook vragen of mensen tevreden zijn. Maar individuele tevredenheidsscores zeggen nog weinig over de mate waarin het gebouw bijdraagt aan de productiviteit van de organisatie.'

Healing environment

Herman Kok ergerde zich er zo aan dat het in de facilitaire dienstverlening vrijwel altijd over kosten ging en maar zelden over opbrengsten, dat hij er onderzoek naar is gaan doen en erop is gepromoveerd. 'In de wereld van FM was daar een jaar of zeven geleden nog nauwelijks literatuur over te vinden. Maar wel in andere vakgebieden. In de retail, de health care en het onderwijs is het heel gebruikelijk om naar dat soort factoren te kijken en ze te meten. Een winkel kan klanten naar binnen lokken en tot kopen aanzetten als mensen positief worden geprikkeld met de juiste kleuren en geuren en de goede muziek. Een ziekenhuis kan de genezing van patiënten bevorderen met een goede healing environment: schone kamers, frisse lucht, goed eten, uitzicht op groen. Een school kan de prestaties van studenten bevorderen door een goede leeromgeving te creëren. Dat zijn allemaal zaken die heel dicht bij FM liggen.'

Schone omgeving motiveert

Herman Kok is in 2015 gepromoveerd op een onderzoek bij achttien HBO-instellingen. Maar liefst 2.000 docenten gaven in een online enquête hun mening over veertig facetten van de onderwijsomgeving. Vervolgens is hij gaan kijken of er een verband is aan te tonen tussen de kwaliteitsbeleving van facilities en de studieprestaties van de instellingen. 'Ik had verwacht dat het klaslokaal erg zou tellen, de AV-middelen, het binnenklimaat. Dat draagt inderdaad allemaal bij, maar het sterkste effect vond ik voor schoonmaak. De schoonmaakbeleving blijkt de beste voorspeller te zijn van studieprestaties. Dat is ook wel te verklaren. Een schone omgeving motiveert, trekt aan en maakt dat docenten en studenten het verblijf als prettig ervaren. Docenten zien een schone omgeving bovendien als een waardering van de organisatie en worden daardoor dus gestimuleerd.'

Arbeidsproductiviteit meten

Een winkel wil verkopen. Een ziekenhuis genezen. Een school gediplomeerde studenten afleveren. Allemaal heldere en goed meetbare doelen. Herman Kok: 'Arbeidsproductiviteit meten is echter een stuk minder eenvoudig.' Hans de Jonge: 'In een fabriek lukt dat misschien nog wel, maar in een dienstverlenende omgeving is dat heel moeilijk.' Toch heeft hij zelf jaren geleden een lijst gemaakt van de factoren in huisvesting die een toegevoegde waarde bieden. 'Die uitgangspunten hebben we bijvoorbeeld gebruikt bij de inrichting van de High Tech Campus in Eindhoven. Doel was om innovatie mogelijk te maken en samenwerking te bevorderen. Dat is gelukt. '

High Tech Campus

Bij de High Tech Campus heeft Hans de Jonge met zijn Brink Groep aan werkelijk alle knoppen mogen draaien. Het bedrijf was niet alleen betrokken bij het tot stand brengen van het gebied en de gebouwen, maar ook bij het inrichten van de soft services. 'We hebben gekeken naar alle aspecten die van invloed konden zijn op het doel dat was gesteld.' Dat is precies waar het schuurt, zegt Rogier Verbeek. 'Iedereen weet zo langzamerhand wel wat er nodig is om werkomgevingen beter te laten presteren en te laten bijdragen aan het succes van organisaties, maar door de schotten tussen vastgoedeigenaren, beheerders, gebruikers en dienstverleners blijft het moeilijk echt successen te boeken. Misschien moeten we de keten wel opnieuw gaan inrichten.'

Integratie in de keten

Daar past overigens wel een nuancering, vindt Hans de Jonge. 'Organisaties worden succesvol omdat ze goede dingen doen, goed worden geleid en goede en gemotiveerde mensen hebben. Gebouwen kunnen daar een katalysator in zijn. Maar je kunt niet een slecht functionerende organisatie met een goed gebouw ombuigen tot een goed functionerende organisatie.' Door het statische karakter van een gebouw en steeds sneller veranderende organisaties is het lastig om het gebouw duurzaam tot die katalysator te maken, stelt Rogier Verbeek. 'We werken nu meestal met bestaande gebouwen en passen daar een gebruiker in. Als je bij nul zou beginnen, zou je misschien wel tot iets heel anders komen. Kijk naar de tiny house-movement, huizen die op maat rond de gebruiker worden gebouwd en makkelijk zijn aan te passen. Zo zou je eigenlijk ook een pand en de dienstverlening in dat pand om een organisatie heen moeten bouwen.'

Hans de Jonge

Hans de Jonge is hoogleraar aan de TU Delft in real estate management & development en is directievoorzitter van de Brink Groep, een bedrijf dat opdrachtgevers ondersteunt bij bouw, huisvesting en vastgoedopgaven. De Jonge is ook oprichter en bestuursvoorzitter van het Center for People and Buildings, een kenniscentrum dat zich richt op de relatie tussen mens, werk en werkomgeving.

Herman Kok

Herman Kok promoveerde in 2015 op de vraag hoe FM kan bijdragen aan de onderwijsprestaties van Nederlandse hogescholen. Hij is assistant professor facility, health and innovation management aan de Wageningen University, doceert ook in het buitenland en is als adviseur actief op het gebied van facility management-innovatie met zijn bedrijf Demand Academy.

Rogier Verbeek

Rogier Verbeek is directeur Klant & Markt bij Facilicom Solutions, de divisie van Facilicom waar facility management, soft en hard services zijn samengebracht om zo totaal integrale dienstverleningsconcepten te kunnen ontwikkelen. Rogier Verbeek is onder andere lid het college van deskundigen van de Dutch Green Building Council, lid van diverse vakverenigingen en heeft zitting in meerdere beroepenveldcommissies van onderwijsinstellingen.

Lees meer

Facilitair! publiceerde eerder het artikel Gezonde gebouwen werken beter. Handig: het artikel geeft negen concrete tips hoe een gebouw, of toch in ieder geval het gebruik van een gebouw, gezonder te maken. Het artikel is destijds geschreven naar aanleiding van het verschijnen van Health, Wellbeing & Productivity in Offices van de World Green Building Council. Deze meta-analyse toont met harde cijfers aan dat een prettige en gezonde werkomgeving een substantiële invloed heeft op de gezondheid, het welbevinden en de productiviteit van medewerkers. Ook dit rapport is te lezen of te downloaden via facilitaironline.nl

 

Meer Facilitair Kenniscentrum

Verslagen van eerdere edities van het Facilitair Kenniscentrum blijven online beschikbaar. Lees hier meer over het Facilitair Kenniscentrum Klantgerichtheid met Willem Brethouwer (MarketResponse), Marga de Jager (ANWB) en Bas Hoogland (Landal Green Parks), Waardecreatie met onder meer hoogleraar Frank Kwakman en spreker en auteur Jos Burgers, Co-creatie met innovatiespecialist, docent en auteur Edward Huizenga en 'entertrainer' Jan van Setten, en Hostmanship met onder meer Erik de Bruine (Rabobank, NEVI) en Willem Reimers.

Gerelateerde artikelen

Door facilitaironline.nl te bezoeken accepteert u het gebruik van cookies. Lees meer over cookies.

Deze melding niet meer tonen