Een eerlijke smartphone

Maatschappelijk verantwoord ondernemen gaat met kleine stapjes. Ook bij Facilicom. Het zijn vaak start ups die gevestigde ondernemers de weg wijzen. Zoals FairPhone: een klein Nederlands bedrijfje dat particulieren, grootafnemers én telecombedrijven wil bewijzen dat het wél mogelijk is een mobieltje te produceren met conflictvrije grondstoffen. Medio 2013 presenteren de initiatiefnemers hun eerste smartphone. Nog niet helemaal schoon en eerlijk, maar de eerste stappen zijn gezet.

Congo is het rijkste land ter wereld. Vooral de bodem in OostCongo zit vol met waardevolle en vaak zeldzame metalen en mineralen als goud, tin, kobalt, wolfraam en coltan. Grondstoffen die essentieel zijn voor het maken van mobieltjes. Het land is echter vrijwel nooit goed erin geslaagd om al die bodemrijkdommen te gelde te maken. Door de al tientallen jaren aanhoudende grensconflicten verkeert OostCongo in feite in een permanente staat van oorlog. De strijd gaat niet om de grondstoffen, maar is politiek, zeggen ook actiegroepen. De oorlogen worden echter wel gefinancierd door de opbrengsten van de grondstoffen die de toevallige bezetter van een gebied kan delven of opkopen. In de Dodd-Frank Act, een wet die april 2011 in de VS werd aangenomen en die eerlijker handel moet garanderen, is zelfs een speciale passage gewijd aan Oost-Congo en de obscure financiering van de War Lords.

ActionAid

Bas van Abel: 'Zo'n campagne heeft weinig zin als mensen geen alternatief hebben.'

Het Nederlandse ActionAid (dat tot voor kort door het leven ging als NiZA) streeft naar 'conflictvrije grondstoffen'. De organisatie wilde een kleine drie jaar geleden een campagne opzetten en klopte aan bij het Medialab van de Amsterdamse Waag Society. Bas van Abel van het Medialab: 'Zo'n campagne heeft weinig zin als mensen geen alternatief hebben. Dus wij dachten, wij gaan dat alternatief maken: de FairPhone. Die eerlijke smartphone wordt zo zelf de bewustwordingscampagne.' Het initiatief werd meteen breder getrokken. 'Conflictvrij betekent nog niet dat de mensen die de grondstoffen delven en verhandelen fair worden behandeld, maar dat willen we wel. De productie in China kan beter. Het ontwerp kan eerlijker: je moet zelf onderdelen kunnen vervangen. Ook het businessmodel willen we veranderen: als zo'n telefoon nul euro kost, stimuleer je geen eigenaarschap. En we willen de recycling goed regelen. We gaan grondstoffen terughalen via urban mining en willen de problemen met e-waste goed oplossen.'

‘Eerlijkheid is dynamisch’

Het is op zijn zachtst gezegd een uitdaging. 'We willen eigenlijk alle problemen in de wereld oplossen.' Hij blijft realistisch. 'De eerlijkheid zal nooit 100 procent zijn. Daar geloof ik ook niet in. Eerlijkheid is ook geen absolute waarde, maar een dynamisch iets. Wij willen dat de FairPhone een discussie start rondom die eerlijkheid.' Dat gaat stap voor stap.

WE WILLEN EIGENLIJK ALLE PROBLEMEN IN DE WERELD OPLOSSEN 

'We willen de lat steeds wat hoger leggen.' Hij is van oorsprong ontwerper en ziet het als een ontwerpuitdaging. 'Alle problemen in de hele wereld oplossen is erg groot. Het maken van een telefoon is in dat licht gezien opeens heel eenvoudig.' Dat is ook echt zo, heeft hij ontdekt: 'Alleen bedrijven als Apple innoveren. De meeste leveranciers zoeken de technologie bij elkaar uit een catalogus, laten het samenvoegen en plakken hun naam erop. Dat kunnen wij ook.' Maar dan dus wel eerlijker en beter. 'Door de Dodd-Frank Act moeten bedrijven kunnen aantonen dat grondstoffen conflictvrij zijn. Dat is goed voor de lange termijn, want al die Afrikaanse landen gaan nu hun tracking & tracing goed regelen. Tot die tijd mijden bedrijven Congo, dus zijn veel mensen zonder werk komen te zitten. Daar kunnen wij wat in betekenen. We zijn al bezig om conflictvrij coltan, tin en goud te krijgen.'

Apple geëvenaard

De productie en marketing van de FairPhone is in handen van FairPhone VB, een bedrijf dan aandeelhouders verwelkomt. Bas van Abel: 'Maar we zijn wel een sociale onderneming. We stellen daarom een limiet op het divinend dat we gaan uitkeren.' Veel van de winst gaat naar de FairPhone Foundation. 'Het opzetten van een fair trade-keten kost veel tijd en geld. Geen werk wat een telefoonfabrikant normaal doet. Dat financieren we daarom met de stickhing. We hebben dat welbewust losgekoppeld. Zo kan de stiching ook geld ophalen bij sponors om dat deel van ons werk te ondersteunen.'

FairPhone wil een alternatief bieden dat niet alleen eerlijker is, maar ook nog eens een middel is om tot verbetering te komen in de hele industrie. Daarom doen de initiatiefnemers alles in de bestaande keten. De grondstoffen komen uit Congo, de productie vindt plaats in China, en telecomproviders als KPN en waarschijnlijk ook Vodafone en T-Mobile gaan de telefoon verkopen. Deze zomer willen ze de eerste FairPhone presenteren. 'KPN heeft al 1.000 toestellen besteld. Met Vodafone zijn we in gesprek voor zo'n zelfde deal. Ongezien, ze weten niet eens hoe het toestel straks eruit komt te zien. Dat is bijzonder. Er is maar één andere fabrikant die dat voor elkaar krijgt: Apple.' Via crowd funding willen ze de rest van het geld bij elkaar krijgen. De inschrijving voor het eerste eerlijke mobieltje gaat deze zomer van start. De eerste FairPhone heeft overigens een bijzonder handigheidje voor iedereen met een telefoon van de zaak: het toestel krijgt een dual sim. 'Mensen kunnen dus met die ene Fairphone tegelijkertijd bellen met hun zakelijke Vodafone-abonnement en hun persoonlijke KPN-abonnement. Dat scheelt allereerst in de productie van toestellen. De mobieltjes worden bovendien veel waardevoller in hun tweede leven: in opkomende economieën heb je vaak meerdere providers nodig om overal dekking te krijgen. Toestellen met een dual sim zijn daarom heel gewild. Zo garanderen we een veel langere levensduur. En zijn ze echt op, dan zorgen we samen met Closing The Loop ervoor dat ze goed worden gerecycled.'

Congo van David van Reybrouck

In zijn epos 'Congo' vertelt David van Reybrouck het verbijsterende verhaal hoe dit land met al zijn bodemrijkdommen toch aan de bedelstaf heeft kunnen raken. Een uiterst informatief boek dat tegelijkertijd een genot is om te lezen omdat het is geschreven met de schwung van Gabriel García Márquez.

Gerelateerde artikelen

Door facilitaironline.nl te bezoeken accepteert u het gebruik van cookies. Lees meer over cookies.

Deze melding niet meer tonen