Doorwerken tot je 67ste

Nederland vergrijst. En al die ouderen moeten straks doorwerken tot hun 67e en misschien nog wel langer. Een uitdaging voor bedrijven en medewerkers. Dankzij allerlei sociale regelingen lag de feitelijke pensioenleeftijd in Nederland decennialang rond de 61. Mensen moeten dus opeens zes jaar langer werken. Dat wordt nog een opgave. Zeker bij bedrijven waar vooral fysiek werk wordt verricht. Zoals bij Facilicom. Een rondje langs de divisies.

Schoonmaken is erg fysiek werk. De beveiliging kan een grote psychische belasting met zich meebrengen. Cateringmedewerkers staan elke dag drie, vier uur en moeten sjouwen met zware pannen soep. Bouwvakkers en onderhoudstechnici zijn rond hun 60e vaak versleten. Thuishulpen kunnen doorgaans prima tot op hoge leeftijd doorwerken, maar vijf uur per dag in touw zijn is dan vaak teveel. De ruim 30.000 medewerkers van Facilicom zijn voor het overgrote deel operationeel actief en verrichten dit soort fysieke werkzaamheden. Door de vergrijzing is er weinig instroom van jongeren. Facilicom stelt bovendien de kennis en de ervaring van de bestaande medewerkers erg op prijs en streeft dan ook naar long-time employment. Als mensen moeten doorwerken tot hun 67e, is dat een extra uitdaging. Daarom praten de P&O'ers van de verschillende divisies sinds kort niet meer over ziekteverzuimbeleid, maar over duurzame inzetbaarheid. Al in een vroeg stadium wordt gekeken hoe mensen inzetbaar kunnen blijven tot hun 67e. Elke divisie, elk vak en elke medewerker heeft zijn eigen verhaal.

Schoonhouden

De gemiddelde leeftijd bij de schoonmaakbedrijven is vrij hoog. Aura Groen, directeur P&O: 'Maar dat is niet anders dan bij andere bedrijven. De BV Nederland wordt gewoon ouder.' Schoonmaken is een fysiek beroep. Maar het is niet zo dat veel medewerkers op hogere leeftijd overstappen naar ander werk. 'Schoonmaakmedewerkers zijn vaak minder geschoold, het zoeken naar ander werk is daardoor lastiger. Dus moeten we ze helpen met gezond blijven in het werk.' Hulpmiddelen maken het werk lichter: stofzuigers wegen minder, bureaus schoonmaken kan tegenwoordig met tafelwissers waardoor medewerkers niet meer hoeven te bukken en te reiken. 'Daarmee kan een oudere medewerker prima schoonmaken.' Als het werk op een locatie echt te zwaar wordt, dan kijkt P&O of de medewerker is over te plaatsen naar een andere opdracht. 'Maar dat is natuurlijk niet oneindig.' De schoonmaakdivisie probeert medewerkers ervan bewust te maken dat het belangrijk is om te werken aan de eigen gezondheid. 'Gezondheid en welbevinden is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Uit onderzoek blijkt dat 80 procent van iemands leefstijl en gezondheid beïnvloedbaar is. Dat weten veel mensen niet.'

AURA GROEN: UIT ONDERZOEK BLIJKT DAT 80% VAN IEMANDS LEEFSTIJL EN GEZONDHEID BEINVLOEDBAAR IS. DAT WETEN VEEL MENSEN NIET

Het BRAVO-model helpt daarbij: het model dat medewerkers bewust maakt van vijf belangrijke invloeden op de leefstijl: Beweging, Roken, Alcohol, Voeding en Ontspanning. 'Dat vertalen we naar de doelgroep en behandelen we in werkoverleggen.' Ook opleiden helpt om mensen inzetbaar te houden. 'Mensen die beter zijn opgeleid, kunnen doorgroeien in het vak.' Het gaat daarbij overigens niet alleen om vakopleidingen. 'Ook de opleiding Nederlandse taal die mensen bij ons kunnen volgen, kan veel opleveren. Zo functioneren ze beter in hun werk en in hun privéleven. Ook dat maakt in 2012. We hebben de criteria nu verruimd: we komen liefst al in gesprek met mensen voordat ze veelvuldig gaan verzuimen.' Sollicitanten selecteren op vitaliteit kan niet zomaar. 'Daar mag je niet naar vragen. Maar we vertellen wel dat het een fysiek zware functie is. Even wat broodjes smeren voor je kinderen is wel iets anders dan een pan soep van 10 liter sjouwen en uitserveren.'

Bedrijfscatering

Onder de medewerkers van Prorest zijn veel vrouwen van middelbare leeftijd. Nienke de Wolff, divisiemanager Personeelszaken bij Prorest Catering: 'Voor vrouwen met kinderen zijn de werktijden in de bedrijfscatering ideaal. Ook herintredende moeders zien we veel. Jongeren die deze richting uit willen, kiezen voor de horeca, want daar kunnen ze meer uren maken of werken op tijdstippen die hen beter schikken.' Catering is fysiek werk. 'Mensen moeten drie, vier uur staan, pannen soep van soms 10 liter tillen, de frituur bedienen en in korte tijd veel gerechten klaarmaken en klaarzetten.

NIENKE DE WOLFF: 'EVEN WAT BROODJES SMEREN VOOR JE KINDEREN IS WEL IETS ANDERS DAN EEN PAN SOEP VAN 10 LITER SJOUWEN EN UITSERVEREN

Het verzuim onder medewerkers komt dan ook veel voort uit klachten in het bewegingsapparaat. Mensen halen hier vaak moeiteloos hun pensioen, maar dat zal niet iedereen zomaar lukken.' Prorest organiseert tiltrainingen, probeert afwisseling in het werk te brengen en zoekt samen met de opdrachtgevers naar middelen die het werk minder zwaar maken. 'En we zijn in 2011 begonnen met het houden van vitaliteitsgesprekken, eerst met mensen die frequent verzuimen. We kijken samen waar het verzuim uit voortkomt en hoe dat in de toekomst is te voorkomen, waarbij het belangrijk is dat de medewerker ook zijn eigen verantwoordelijkheid neemt. Dat is erg succesvol. Medewerkers stellen de individuele aandacht heel erg op prijs. En het heeft effect: bij de 22 medewerkers uit die eerste groep daalde het gemiddeld aantal ziekmeldingen van 2,1 in 2011 naar 0,6 in 2012. We hebben de criteria nu verruimd: we komen liefst al in gesprek met mensen voordat ze veelvuldig gaan verzuimen.' Sollicitanten selecteren op vitaliteit kan niet zomaar. 'Daar mag je niet naar vragen. Maar we vertellen wel dat het een fysiek zware functie is. Even wat broodjes smeren voor je kinderen is wel iets anders dan een pan soep van 10 liter sjouwen en uitserveren.'

Facility services

Facilicom Facility Solutions (FFS) is gespecialiseerd in integrated facility management, maincontracting, multiservices, consultancy, interim management en projectmanagement. Het bedrijf zet daarbij andere divisies en externe partijen in en heeft sinds 2008 ook zelf operationele medewerkers in dienst. Voor het groeiend aantal integrale contracten zijn speciale medewerkers nodig zoals handymen, logistiek medewerkers, servicedesk-medewerkers en bijvoorbeeld facility operators. Het zijn mensen die in veel gevallen al een lang arbeidsverleden hebben. Bregje Kaasjager, manager P&O bij FFS: 'Bij ESA ESTEC hebben we een contract overgenomen waar een medewerker in zat die al gepensioneerd was, de directiechauffeur. Die zetten we nog steeds in. En dat gaat heel erg goed.' De pool van operationeel medewerkers van FFS is te klein en te divers om echt beleid te voeren voor duurzame inzetbaarheid van deze medewerkers.

BREGJE KAASJAGER: 'FUNCTIES WORDEN SAMENGEVOEGD EN AFWISSELENDER EN DAARMEE OOK BETER GESCHIKT VOOR OUDERE MEDEWERKERS' 

'We gaan er dus heel pragmatisch mee om. Als een magazijnmedewerker het werk niet meer aankan, zoeken we voor hem een andere plek op dezelfde locatie of desnoods bij een andere opdrachtgever.' Het komt eigenlijk niet voor dat er werk moet worden gezocht bij een andere Facilicom-divisie. 'Het is eerder andersom. De andere divisies bieden over het algemeen fysiek werk. Wij hebben relatief veel functies met een administratieve component: servicedesk-medewerkers, logistiek werk, postbezorging. Ook worden steeds meer functies samengevoegd. Mensen die schoonmaken, de koffiemachines onderhouden, de post rondbrengen en de voorraden kantoorspullen aanvullen. Verantwoordelijker en afwisselender werk en daarmee ook beter geschikt voor oudere medewerkers. Het probleem speelt bij ons dus nog niet. Onze huidige populatie bestaat uit medewerkers die soms al meer dan dertig jaar voor zo'n opdrachtgever werken: mensen van de oude stempel die zich amper ziek melden. Daarbij speelt natuurlijk ook een rol dat we gewoon goed voor onze medewerkers zorgen.'

Bouw en onderhoud

Werken in de bouw is zwaar. Mensen raken dus, letterlijk, eerder versleten. Als het probleem van duurzame inzetbaarheid ergens zal spelen, is het bij Breijer Bouw en Installatie, valt dan ook te vermoeden. Het blijkt anders te liggen. Manager P&O Jacqueline van Akkeren: 'In de bouw kunnen mensen vanaf hun 55e vier dagen gaan werken. En de CAO's in deze sector maken het nog steeds mogelijk dat een deel van deze medewerkers tussen hun 60e en hun 62e vervroegd uittreedt. Daar wordt veel gebruik van gemaakt. Dat wordt nog een heel probleem als deze regelingen gaan verdwijnen, en dat gaat op termijn waarschijnlijk gebeuren. Dan zullen we toch echt een beroep moeten gaan doen op het mobliteitscentrum van Facilicom om te kijken of we deze mensen kunnen omscholen en ergens anders kunnen plaatsen. Of we moeten het zoeken in combinatiefuncties door mensen in te gaan zetten die wel onderhoud verrichten, maar toch meer als een soort handymen. Afwisselender werk dat door een oudere waarschijnlijk makkelijker is te doen.'

JACQUELINE VAN AKKEREN: 'DOOR OUDERE MEDEWERKERS LEERMEESTER TE MAKEN EN JONGEREN TE LATEN BEGELEIDEN, SLAAN WE TWEE VLIEGEN IN ÉÉN KLAP'

Het bouwbedrijf doet er intussen alles aan om de medewerkers boven de 50 te ontzien. 'Bij deze mensen zit nog de echte vakkennis. Op school leren jongeren dat niet of nauwelijks meer. Door deze oudere medewerkers leermeester te maken en jongeren te laten begeleiden, slaan we twee vliegen in één klap. De oudere medewerker krijgt het wat rustiger want hij heeft er een hulpje bij én zijn kennis en ervaring blijft behouden omdat hij die kan overdragen.' In de bouw is de instroom van jongeren eigenlijk een groter probleem. Breijer werkt daarom veel samen met ROC's om leerlingen warm te maken voor het vak en ze te begeleiden nadat ze hebben gekozen voor de bouw. 'Maar ook dat is niet voldoende. Daarom organiseren we nu zelfs dagen voor leerlingen van basisscholen en de brugklas van VMBO's in de hoop ze al vroeg te interesseren voor de sector.'

Zorggerelateerd werk

Ook bij Axxicom verrichten de operationele medewerkers vooral fysiek werk. Als thuishulp in zo'n honderd gemeenten in Nederland, en op Schiphol waar de mensen van Axxicom Airport Caddy verantwoordelijk zijn voor de begeleiding van passagiers met een beperking en van kinderen die zonder volwassen begeleider reizen. Divisiemanager P&O Rachel Snip: 'Bij Axxicom Thuishulp hebben we op sommige plekken veel oudere medewerkers. Dan zie je vaak een hoger verzuim. We helpen ze door te zoeken naar hulpmiddelen. Dan nog houden de meeste oudere thuishulpen het alleen maar vol als ze minder gaan werken. Maar we hebben ook medewerkers van rond de 65 die nog prima meekunnen.' Het komt ook aan op mentale kracht. 'De mensen bij Axxicom Airport Caddy zijn over het algemeen wat hoger opgeleid en denken ook zelf meer na hoe ze het werk zo kunnen inrichten dat ze het kunnen blijven doen. Bij Axxicom Thuishulp moet dat meer van ons als werkgever komen.'

RACHEL SNIP: 'IK DENK DAT HET BELANGRIJK IS DAT WE OUDERE MEDEWERKERS NIET ALLEMAAL OVER ÉÉN KAM SCHEREN'

Omscholen van de thuishulpen is vaak geen optie. 'Daar kunnen ze doorgaans niet meer de motivatie voor opbrengen. Bovendien hebben ze vaak met hart en ziel gekozen voor dit werk en zijn ze erg betrokken bij hun cliënten.' Op Schiphol werken de mensen onder stress. Ze moeten goed de tijd in de gaten houden anders missen de passagiers hun vliegtuig. En soms moeten ze passagiers tillen. 'Toch hebben we daar mensen werken die boven de 65 zijn en die nog helemaal vitaal zijn en goed meedoen. Ik denk dan ook dat het belangrijk is dat we oudere medewerkers niet allemaal over één kam scheren.

Beveiliging

Beveiligingsbedrijf Trigion is bezig met een forse koerswijziging in het personeelsbeleid. Marleen Berk, directeur P&O at Trigion: 'Medewerkers werkten bij ons altijd heel lang bij dezelfde opdrachtgever. Niet verstandig als je mensen inzetbaar wil houden op de lange termijn. Dat is helemaal actueel nu de markt krimpt en contracten krimpen. Het kan dus zijn dat we steeds vaker gedwongen worden om mensen te herplaatsen. Dat is heel ingrijpend als iemand tientallen jaren op dezelfde plek heeft gezeten.

MARLEEN BERK: 'HET BIJZONDERE IS DAT JE ER GEEN BELEID VAN KUNT MAKEN: HET INDIVIDU BEPAALT WAT HIJ NODIG HEEFT'

Daarom zijn we bezig de interne mobiliteit te bevorderen. We willen dat mensen om de vier, vijf jaar van stek wisselen. Dat maakt ze flexibel. Het heeft bovendien als voordeel dat ze elke keer weer opnieuw worden ingewerkt en daarmee in feite opnieuw worden opgeleid.' De populatie van Trigion is vergelijkbaar met de rest van de beroepsbevolking: de gemiddelde leeftijd ligt rond 43. 'Maar we hebben inmiddels wel een groep oudere beveiligers. We vinden het waardevol om die mensen vast te houden. Ze zijn betrokken, ervaren, hebben nog een ouderwetse werknemersmoraal en zijn heel geschikt om jonge medewerkers te coachen.' Het werk is doorgaans fysiek goed vol te houden. Wel kan het werk psychisch zwaar zijn, bijvoorbeeld in de winkelsurveillance. 'Veel van de uitval die we hebben komt door mentale belasting.' Om uitval te voorkomen voeren de P&O'ers van Trigion sinds kort zorggesprekken met medewerkers vanaf 55 jaar. Centrale vraag is hoe die individuele medewerker inzetbaar kan blijven tot zijn 67e. 'Het bijzondere van ouderenbeleid is dat je er geen beleid van kunt maken. De een wil keihard blijven werken, de ander mentor worden, een derde minder uren gaan draaien, de vierde een opleiding doen, de vijfde carrière maken en ga zo maar door. Dat is voor mij de belangrijkste les van deze zorggesprekken: het individu bepaalt wat hij nodig heeft, wij moeten vooral luisteren. Dat vraagt veel van ons als werkgever, maar het levert ook veel op.'

Facilicom Mobility Center

In 2012 is Facilicom een eigen mobiliteitscentrum gestart. Het Facilicom Mobility Center begeleidt operationeel medewerkers die toe zijn aan een nieuwe stap in hun carrière, die zonder werk dreigen te komen door krimp of overcapaciteit, of die hun huidige functie om allerlei redenen niet meer kunnen uitoefenen. Doordat Facilicom zo veel divisies en disciplines telt, zijn er veel mogelijkheden om intern te zoeken naar een plek waar deze medewerkers met al hun kwaliteiten zo goed mogelijk tot hun recht komen en een nieuwe start kunnen maken in hun carrière. Zijn er geen mogelijkheden binnen het bedrijf, dan wordt gezocht naar een passende functie buiten Facilicom. Het Facilicom Mobility Center zoekt voortdurend naar vacatures en stelt bedrijven die dat willen in de gelegenheid om hun vacatures aan te melden bij Facilicom. Bedrijven hebben daarbij het voordeel dat Facilicom al een voorselectie maakt van geschikte kandidaten. Ook heeft het mobiliteitscentrum mogelijkheden om mensen op proef te plaatsen of te detacheren.

Gerelateerde artikelen

Door facilitaironline.nl te bezoeken accepteert u het gebruik van cookies. Lees meer over cookies.

Deze melding niet meer tonen