Blog | Twitter maakt bitter

Het is misschien wat laat om terug te grijpen op de kersttoespraak van Willem-Alexander, maar één zinnetje blijft maar hangen bij mij: Twitter maakt het debat bitter. Nu zelfs de minister van Buitenlandse Zaken van de VS per tweet kan worden ontslagen, is het misschien wel goed om het daar toch nog eens over te hebben. Trump zet een nieuwe standaard: een wereldleider die via Twitter ongezouten zijn mening geeft en zelfs politiek bedrijft. En dat in 280 tekens. Ruimte voor nuance is er dan niet. Nu weet ik niet of Trump daar veel behoefte heeft, maar de meeste debatten zouden toch wel zijn gebaat met enige nuance. Dat dreigt in de online-cultuur verloren te gaan.

Dat zorgt voor een nieuwe tweedeling in de maatschappij. Er zijn mensen die hierin meegaan, ook ongezouten hun mening geven en felle debatten aangaan, en mensen die afhaken omdat het in de online-cultuur nauwelijks mogelijk is om een mening te geven waarin plaats is voor twijfel, voor mitsen en maren, voor enerzijds en anderzijds. De sociale media geven daar zelf nauwelijks ruimte voor: het moet allemaal kort en snel. Maar de gebruikers geven daar ook geen ruimte voor: het moet allemaal direct zijn, zwart-wit zijn. Uitgesproken reacties scoren, terwijl mensen die nuance proberen aan te brengen in een online debat al gauw worden neergesabeld. 

Daarmee krijgt het populisme vrij spel. Het zijn immers juist populistische politici als Trump, Wilders en Baudet die de sociale media gebruiken om de kiezers te bespelen. Ook zij zijn fel, direct, zwart-wit en uitgesproken in de meningen die ze ventileren. Dat zet de toon van het debat want andere politici, journalisten, kiezers en burgers gaan daarin mee. Mensen die wel een gefundeerde mening hebben of graag een grondig debat willen voeren voordat ze hun mening vormen of een beleidsbeslissing nemen, komen er bijna niet meer tussen. Dat is gevaarlijk. Als mensen met een genuanceerde mening niet meer naar buiten durven of willen treden, dan verschraalt het debat. 

Als de sociale media zo’n enorme impact hebben op de maatschappij, dan is het misschien tijd om spelregels te gaan afspreken. Toen de automobiel gemeengoed begon te worden heeft iemand al snel de simpele regel bedacht dat auto’s maar beter altijd rechts kunnen houden: zo is het aantal frontale botsingen een stuk verminderd. Toen duidelijk werd dat mensen zelfs kanker kunnen krijgen van meeroken, hebben we bijzonder effectieve regels afgesproken om te voorkomen dat niet-rokers nog slachtoffer worden van andermans slechte gewoonte. Dat soort spelregels moeten er misschien ook maar komen voor het gebruik van sociale media.

Het bestraffen van smartphone-gebruik in de auto is een maatregel die er moet komen vanwege de veiligheid, maar zet ook een beetje een rem op het gebruik van sociale media en het geven van snelle, ongenuanceerde meningen. Het terugdringen van het smartphone-gebruik bij jongeren, een discussie die nu in de VS woedt, is er misschien ook een: iedereen die een beetje (genuanceerd) kan nadenken moet toch concluderen dat elke dag 4,5 uur op een smartphone zitten niet goed kan zijn, al was het maar door alle impulsen die dat oplevert. Maar wat misschien echt zou helpen is een mechanisme dat ervoor zorgt dat een tweet pas na vijf minuten kan worden verzonden, zodat mensen nog eens kunnen nadenken of ze die stellige mening nu echt willen poneren. Zo’n mechanisme zou heel wat frontale botsingen kunnen voorkomen en daarmee ook weer wat meer ruimte bieden aan mensen met een genuanceerde mening.

Geert van de Laar, CEO Facilicom Group

Gerelateerde artikelen

Door facilitaironline.nl te bezoeken accepteert u het gebruik van cookies. Lees meer over cookies.

Deze melding niet meer tonen